Archive for: August, 2016

Yıkanma

Çoğu yetişkin için yıkanmak kişisel ve mahrem bir faaliyettir. Bakımı üstlenen kişilerin yardım önerirken ya da demanslı bir kişiyi temizlenmeleri için ikna etmeye çalışırken dikkatli ve duyarlı olmaları gerekir. Kişinin saygınlığına dikkat etmek önemlidir. Çoğunlukla en çok işe yarayanı esnek bir yaklaşımdır. Aşağıda birkaç öneri bulacaksınız.

Hastalık ilerledikçe demanslı kişi yıkanması için hatırlatmalara ya da yardıma ihtiyaç duyacaktır. Bazen bu konuda isteksiz olurlar ve onları cesaretlendirmek için strese sokmayacak yollar bulmanız gerekir. Eğer kişiyi yıkanması için ikna edemiyorsanız ya da sizin verebileceğinizden daha çok yardıma ihtiyaç duyuyorlarsa size tavsiye verebilecek ya da yardım ayarlayabilecek bölge hemşirenizle bağlantıya geçin. Doktorunuz sayesinde bölge hemşirenizle bağlantı kurabilirsiniz.

Gerekli oldukça kişinin elleri ve yüzü yıkanmalıdır. Kol altları, bacak araları gibi bölgeler ya da kadınların göğüs altları gibi kapalı yerlerin temiz ve kuru tutulduğundan emin olduğundan emin olmak önemlidir. Aksi taktirde rahatsızlığa yol açabilecek cilt enfeksiyonları ortaya çıkabilir.

Bağımsızlığı Desteklemek

Mümkün olduğu kadar uzun süre kişinin kendi başına yıkanması için onu yüreklendirin.

  • Yıkanması gereken bölgeyi nazikçe işaret ederek ya da ona sabun ya da havlu uzatarak bir sonraki adımı hatırlatmayı deneyin.
  • Demanstan önce sahip oldukları yıkanma rutinlerine devam edin. Örneğin, her sabah duş almak ya da aradaki günlerde ayakta yıkanarak haftalık banyolar  yatak odasında soyunmak ya da belli havluları kullanmak gibi.

Pratik Önlemler

  • Yerin kaygan olup olmadığını kontrol edin.
  • Soyunmadan önce odanın sıcak olduğundan emin olun. Yaşlı insanlar sıcak ve soğuğa karşı daha duyarlıdırlar.
  • Banyonun ya da duşun su sıcaklığını kontrol edin. Su çok sıcak olmamalıdır.
  • Banyonun kapısının kilitlerini çıkartın ya da dışardan açılabilecek kilitlerle değiştirin. Kişi kendini içeriye kilitleyebilir ve panikleyebilir ya da yıkanmak için banyoya girip nerede olduğunu unutabilir.

Genel İpuçları

Eğer bir kişiye yıkanması için yardım ediyorsanız bunu mümkün olduğu kadar hoş ve rahatlatıcı hale getirmeye çalışın.

  • Başlamadan önce her şeyin yerli yerinde olduğundan emin olun.
  • İletişim kurma fırsatını değerlendirin ve eğer gerekiyorsa ilerledikçe her aşamayı açıklayın.
  • Soyundukları zaman ciltte herhangi bir kızarıklık, yara ya da pişik olup olmadığını kontrol edin. Bunların doktorunuza bildirilmesi gerekir.
  • Hafif bir sabun kullanın ve bütün kalıntıların durulandığından emin olun.
  • Özellikle kıvrım yerlerinin iyice kurulandığından emin olun aksi taktirde cilt kızarır ve yaralar meydana gelir.

Yardımcı Ekipman

Bazı yardımcı donanımlar ve ekipmanlar kişinin yıkanmasını kolaylaştırmaya yardımcı olabilir ve demanslı kişinin daha güvenli ve kontrollü hissetmesini sağlar. Kişisel şartlara bağlı olarak, yardımcı ekipman şunlar olabilir:

  • Küvete girip çıkmak için tutunacak kollar
  • Duş teknesi, küvet ya da tuvalette tutunacak kollar
  • Kaymayacak duş ya da banyo paspasları
  • Bir banyo taburesi ya da duş iskemlesi

Başa Çıkma Kaygıları

Demanslı bazı kişiler yıkanmanın çeşitli yönleriyle ilgili kaygı duyarlar:

  • Derin banyo suyundan endişe duyabilirler ama sığ bir su ya da bir banyo taburesiyle rahatlayabilirler.
  • Duş başlığından akan suyun tazyikinden korkabilirler ancak elde daha kontrol edilen tutulabilecek duş başlıkları ile mutlu olabilirler.
  • Kendilerine hakim olamadıkları için utanabilirler ve bir “kazayı” gizlemek için yıkanmayı reddedebilirler. Rahatlatılmaya ihtiyaç duyacaklardır.
  • Varlığınızdan utanç duyabilirler. Bazen bir bölgeyi yıkarken diğer bir bölgeyi kapatmak gibi stratejiler utançlarını yenmelerine yardımcı olabilir.
  • Kendi başlarına bırakıldıkları için kaygı duyabilirler ve sizin her zaman onun yanında kalacağınız yönünde rahatlatılmaya ihtiyaç duyabilirler.

Saçları Yıkamak

Saçları düzenli olarak yıkamak kişinin daha iyi hissetmesine ve görünmesine yardım eder. Elde tutulabilen bir duş başlığı kullanmak bunun en kolay yoludur. Bazen demanslı kişiler bu rutini hatırladıkları için saçlarının bir berber tarafından yıkanmasını tercih edebilirler. Bazı berberler eve gelmektedir.


Tuvaleti Kullanmak

Kişinin tuvalete gittikten sonra kendisini önden arkaya doğru  sildiğinden emin olun ya da bunu yapabilmeleri için ona yardım edin. Eğer bir “kaza” olmuşsa yumuşak sabun ve ılık suyla yıkayın ya da bir eczaneden alabileceğiniz bebek mendillerini kullanın.


Esnek Bir Yaklaşım

Kişi yıkanma konusunda isteksiz olduğunda bazen bir yaklaşım bazen de bir başkası işe yarayabilir. Kişinin ruh haline ve demansın ağırlığına göre yaklaşım değişebilir. Ne olursa olsun sakin kalmaya ve başa çıkmak için tartışma ya da çatışma içermeyen bir yol bulmaya çalışın.

  • Kişi banyo yapmak ya da temiz kıyafetler giymek gibi nazik bir hatırlatmaya ya da olağan bir yaklaşıma tepki gösterebilir.
  • Kişi dışarıya çıkacaksanız ya da bir ziyaretçi gelecekse yıkanmaya ikna olabilir.
  • Bu bir zaman sorunu olabilir. Örneğin, siz önerdiğiniz zaman buna sertçe karşı koyabilir ancak biraz sonra daha uysal davranabilir ya da kendilerini günün belli saatlerinde yıkanmaya hazırlamış olabilirler.
  • Kişinin aklının karıştığı durumlarda işi kısım kısım yapmak yardımcı olabilir. “Hadi yıkanalım” demek yerine “Giysilerini çıkarmana yardım edeyim” diyebilirsiniz.
  • Eğer küvet banyosu ya da duşlar çatışma ya da strese sebep oluyorsa banyoya girmeden bir temizleme yeterli olabilir. Kişinin hepsini bir seferde ya da günün farklı zamanlarında parça parça yapmasına yardım etmek daha kolay olabilir.

Evde Emniyet

Eğer demanslı bir kişiye bakıyorsanız, onların emniyeti uğruna aşırı korumakla bağımsız olmalarını teşvik etme arasındaki doğru dengeyi bulmaya ihtiyacınız olacaktır. Onların özgürlüklerini tamamen kısıtlayıp korumak yerine bazı ufak tefek kazaların olabileceğini kabul etmek zorunda kalabilirsiniz. Fakat gene de alabileceğiniz bazı akılcı önlemler vardır. Aşağıda bazı öneriler bulunmaktadır.

Demanslı kişilerin yeteneklerindeki değişiklikler için dikkatli olmanız gerekecektir. Demansın erken evrelerinde banyo yapabilir, kendilerine yemek pişirebilirler. Daha sonra hatırlatmalara ve sonrasında da yardıma ihtiyaçları olacaktır.

Elbette her demanslı kişi birbirinden farklı olduğu gibi her evin durumu da değişiktir. Bununla beraber hastayla ilgilenenlerin kaza meydana gelme olasılığının yüksek olduğunun farkında olması gerekir. Çünkü;

  • Demans kişinin hafızasını ve yargı yeteneğini etkileyecektir.
  • Yaşlandıkça denge duyumuz ve tepkilere reaksiyon hızımız azalma eğilimindedir.
  • Fiziksel yetersizlikler bazı faaliyetleri yapmayı daha da zor hale getirir.
  • Hastayla ilgilenenler kendilerini baskı altında hissedebilirler ve insanlar stresli oldukları zaman kazalara neden olabilirler.

Kazalardan Kaçınma

Bazen kendinizi yorgun ve sinirli hissedersiniz. Bununla beraber ne kadar ajite olursanız demanslı kişinin de heyecanlı ve şaşkın olması o kadar olasıdır. Derin nefesler alın ve yavaşlamayı deneyin ya da en iyisi birkaç dakika için oturun.

Evi daha emniyetli hale getirmek için çeşitli yollar vardır. Doktorunuz ve sağlık personeli demanslı kişiye yardımcı araçlar ile ilgili tavsiyede bulunabilir.


Aydınlatma

  • Işıklandırmanın yeterli olduğundan emin olun.
  • Eğer demanslı kişinin gece kalkma olasılığı varsa yatak odasında bir gece lambası ve holde ışığı açık bırakın.

Yardımcılar

Eğer kişiler ayaklan üzerinde sabit duramıyorsa hole, merdivenlere, banyoya veya tuvalete trabzan gibi yardımcılar yaptırmak kişiye yardımcı olacaktır.


Düşmeler

Düşmeler özellikle oldukça yaşlı kişiler arasında yaygındır ve tehlikeli olabilir. Evde düşmeye sebep olabilecek her şeyi kontrol edin. Örneğin;

  • Serbest halı (özellikle merdivenlerdekiler)
  • Kırık merdiven çubukları
  • Kaygan veya çok iyi cilalanmış yerler
  • Serbest paspaslar
  • Dağınık duran mobilyalar
  • Eskimiş ve aşınmış ayakkabılar
  • Yerde duran eşyalar veya dağınıklık

Eğer kişi ciddi bir şekilde düşerse, onları hareket ettirmeyi denemeyin ve içmek için onlara bir şeyler vermeyin çünkü anesteziye ihtiyaçları olabilir. Onları sıcak tutun ve bir ambulans çağırın.


Tehlikeli Maddeler

  • Kişinin unutup fazladan ilaç alması ihtimaline karşı ilaçlarını verdikten sonra onları emniyetli bir yere koyun.
  • Demanslı kişinin yanlışlıkla içmesi ihtimaline karşı temizlik deterjanları, dezenfektanları veya boya açıcı malzemeler gibi zehirli maddeleri kilitli bir yere koyun.

Eğer kişinin zehirli herhangi bir madde içmiş olabileceğini düşünüyorsanız hemen bir ambulans çağırın ya da en yakın acil servise götürün. Kişinin almış olabileceği zehirli maddenin kalıntılarını ya da şişesini yanınızda götürmekle doktorun uygulayacağı tedaviye karar vermesinde yardımcı olursunuz.


Mutfak

  • Her gün kullanılan aletleri kişinin kolay yetişebileceği yerlere koyun. Bundan dolayı kişi uzanmak veya onlan almak için sandalyeye çıkmak zorunda kalmasın.
  • Sivri bıçaklan veya kişinin artık emniyetle kullanamayacağı aletleri ortadan kaldınn.
  • Su kaynadığı zaman kendi kendine sönen elektrikli bir su ısıtıcısı seçin.
  • Siz dışarıda olduğunuz zaman onlan ocağı açmalarından korumak için havagazı vanasına bir çocuk emniyeti takın.

Eğer kişi kendi kendi vücudunun herhangi bir yerini haşlar veya yakarsa, derinin ısısını düşürmek ve ağrıyı azaltmak için en az 10 dakika süreyle zarar görmüş bölgenin üzerine soğuk su dökün. Yanmış deri şişebildiği için saatler veya yüzükler gibi sıkı şeyleri çıkartın. Merheme başvurmayın. Tüysüz temiz bir bezle yarayı örtün ve doktoruyla irtibata geçin ya da kişiyi en yakın hastane acil servisine götürün.


Isınma

Şömineler veya ısıtıcılar demanslı kişi için bir tehlike olabilir. Bu aletlerin her zaman sabit bir korumaları olmalıdır.

  • Yangına sebep olabileceği için kıyafetleri hiçbir zaman ateş veya ısıtıcı üzerinde kurutmayın.
  • Hiçbir zaman banyoya elde taşınabilir elektrikli ısıtıcı almayın. Bu ölümcül olabilir.
  • Eğer gazlı su ısıtıcı varsa düzenli kontrol edildiğinden ve odanın iyi havalandırdığından emin olun.
  • Siz dışanda olduğunuz zaman onlann gazı açmalannı önlemek için bir vana ve çocuk düğmesi ile bir izolasyon uygulayabilirsiniz.
  • Zaman ayar düğmesiyle birlikte birçok elektrikli alet ve kaloriferi ayarlayabilirsiniz.

Diğer Önlemler

  • Gaz kullanıyorsanız; gaz dedektörleri ve duman alarmları yerleştirmek (eğer evde başka insanlar da bulunuyorsa) yardımcı olur. Demanslı kişi alarm öttüğünde bunun ne anlama geldiğini bilmeyebilir.
  • Eğer idrarını tutamama riski varsa demanslı kişi elektrikli battaniye kullanmamalıdır.
  • Eğer demanslı kişi sigara içiyorsa yanan kibritleri veya sigaraları yere düşürmediğinden emin olmalısınız. Yatakta sigara içip içmediğini kontrol etmelisiniz. Bu nedenle ortalıkta sigara, kibrit veya çakmak bırakmamak gerekir.

Gerekli Numaralar

Gerekli telefon numaralarının bir listesini sizin veya demanslı kişiyle ilgilenen kişinin kolayca ulaşabileceği yere veya telefonun yanına asın. Listeye koyacağınız numaralar:

  • Gaz, elektrik, su için acil servis numaraları
  • Doktorunuzun, en yakın hastanenin numaralan
  • Bölge polisinin numarası
  • Elektrikçi, tamirci, yönetici ve taksi durağının numaralan
  • Size ya da diğer yakın akrabalara ulaşılabilecek numaralar

Bu listeye örneğin gazın ve suyun kapatılabildiği yeri, elektrik sigorta kutusunun yerini, ilk yardım çantasının yerini, el fenerinin ve yedek ampullerin bulunabildiği yerleri de ekleyiniz.


Komşulara Sorun

Eğer demanslı kişi yalnız yaşıyorsa ya da siz uzun sürelerle evden uzakta iseniz yakın bir komşunuz yardımcı olabilir, Bir yedek anahtar seti ve size erişebileceği bir telefon numarası bırakın.

Etkinlikler

Demanslı kişinin hala hoşlandığı etkinlikler bulmasına yardım edebilirseniz kendinizinki kadar onun yaşam kalitesini de yükseltebilirsiniz. Onların değişen ruh hallerine ve becerilerine uygun etkinlikler bulmak için yaratıcı ve esnek olmalısınız.

Dikkatle seçilmiş etkinlikler onlara güvenli bir rutin çerçevesinde teşvik ve çeşitlilik yaratır ve demanslı kişilerin kendilerinden daha emin olmalarını sağlar. Etkinliklerin aşağıdaki şekillerde olmasına dikkat ediniz;

  • kişinin başarısız olmaktan korkmayacağı ya da sonuçları yüzünden yargılanmayacağı şekilde
  • onları yüreklendirici ve övücü şekilde

Demanslı kişiler kendilerine etkinlik yaratma becerilerini yavaş yavaş kaybedebilir. Erken dönemlerde önerilere karşılık verebilirler. Daha sonraki dönemlerde daha fazla teşvik edilmeye ve yardıma ihtiyaç duyabilirler.


Hangi Etkinlikler İşe Yarayabilir

  • Etkinlikler, kişilerin becerilerini korumalarına ve onlara başarma duygusunu vermeye yardımcı olabilirler.
  • Kişilerde ilgi uyandırabilir, eğlendirebilir, kişinin kendini daha iyi hissetmesine, daha dikkatli ve olup bitenlerle daha ilgili bir hale gelmesine yardımcı olabilirler.
  • Resim yapmak ya da eski fotoğraflara bakmak gibi etkinlikler demanslı kişilerin duygularını ifade etmesine yardımcı olabilir, dolayısıyla onların tepkilerine karşı duyarlı olunuz.

Bakımı Üstlenen Kişi İçin Yararları

  • Bakımı üstlenen kişilerin zorlandıkları davranışların bazıları sıkıntıdan ya da üzüntüden kaynaklanabilir. Bu gibi davranışlar kişi meşguliyetinden memnunsa azalabilir ya da tamamen kaybolabilir.
  • Eğlenceli bir etkinlik, demanslı kişiyle ilişkiye girmenizi sağlayacak ve sizi daha yakınlaştıracak yollar bulmanıza yardımcı olabilir.

Hatırlanması Gerek İpuçları

  • Genellikle en iyisi basit etkinliklerdir, özellikle demans arttıkça. Heyecan yaratacak etkinlikler aramaya çalışın ama şaşırtacağı için çok zorlu ve seçenekli etkinliklerden kaçının.
  • Demans etkisindeki kişiler genellikle mizah duygularını korurlar. Onlarla gülmek için fırsat kollayın.
  • Demans etkisindeki kişiler herhangi bir süre için konsantrasyonlarını korumakta zorlanabilirler dolayısıyla kısa süre için yapılan etkinlikler genellikle daha tatmin edici olur.
  • Demansın ileriki safhalarında kişiden karşılık alabilmek konusunda çok zorlanabilirsiniz. El masajı ya da birlikte müzik dinlemek gibi günü bölecek ve kişiyle iletişim kurmanızı sağlayacak basit etkinlikler düşünün.

Etkinlik Önerileri

Bazı kişiler piyano çalmak, okumak, marangozluk yapmak ya da dikiş dikmek gibi daha önce zevk aldıkları etkinlikleri yapmaya devam edebilirler ve ihtiyaçları olan şey sadece biraz teşviktir. Bazılarıysa daha önce yaptıkları etkinlikleri çok zor bulabilir ya da bunları aynı standartta yapamadıkları için mutsuz olabilirler. Bu etkinlikleri adapte etmeniz ve basitleştirmeniz ya da zevk alabilecekleri yenilerini bulmanız gerekebilir.

Diğer bakıcılar domino, dokuztaş oynama, resim yapma ya da hamurla şekiller yapma gibi uygun aktiviteler önerebilirler.


Egzersiz

Mümkünse her gün temiz havada yürümek muhtemelen en iyi egzersiz şekli olduğu kadar genellikle zevklidir de. Müzikle egzersiz yapmak zinde kalmanın bir başka iyi yoludur ve genellikle kişinin moralini düzeltmeye yardımcı olur. Alternatif olarak, eğer ikiniz de dans etmeyi seviyorsanız biraz yer açın ve sevdiğiniz müziklerle dans etmeyi deneyin. Kişi adımları hatırlayabilir ve bu becerisini koruyabildiği için haz duyabilir. Adımları hatırlayamıyorsa, doğaçlama yapabilirsiniz. Bir topla ya da balonla oynamak gibi oyunlar neşeli bir şekilde yaklaşıldığında egzersiz olabilir.


Müzik

Müzik dinlemek uzun bir süre için bir zevk olabilir. Siz yokken kişinin dinleyebilmesi için sevdiği parçaları kaydedebilirsiniz. Kişinin gençlik zamanlarının popüler şarkıları genellikle daha değerlidir. Kişi şarkının sözlerine eşlik edebilir ya da ikiniz birlikte söyleyebilirsiniz.


Dışarı Çıkmak ve Gezinti

Mümkün olduğu kadar dışarıya çıkmanız her ikiniz için de iyidir. Bir kafede bir fincan çay içerek parkta bir yürüyüş yapmak, bir bahçeye ya da yerel müzeye gitmek ortamın değişmesine ve sohbet konusu olmasına yardımcı olduğu kadar diğer insanlarla iletişim kurmanızı da sağlar.


Hayvanlar

Demans etkisindeki bir çok kişi özellikle okşayabilecekleri kedilere ve köpeklere olmak üzere hayvanlara iyi tepki gösterirler. Eğer bir ev hayvanınız yoksa bir arkadaşınızdan ya da komşunuzdan hayvanlarını getirmelerini isteyebilirsiniz.


Televizyon

Demans ilerledikçe televizyon gittikçe kafa karıştırıcı hale gelebilir. Eğer televizyon izlemeyi seviyorlarsa televizyonu uzun süre açık bırakmak yerine takip edebilecekleri, sevdikleri birkaç program seçmeye çalışın.


Geçmişi Anımsatacak Şeyler

Demans etkisindeki insanlar genellikle yakın tarihte olan olaylardan çok gençliklerine ait olayları daha kolay hatırlarlar. Eğer eski anıları canlandıracak yollar bulabilirseniz daha canlı ve ilgili olduklarını görebilirsiniz. Bunlar:

  • Eski fotoğraflara ya da doğum, evlilik belgeleri, madalyalar ya da ödüller, eski davetiyeler ya da kartpostallar gibi hatıralara bakmak olabilir.
  • Yıllarca saklanmış kıyafetler, ayakkabılar ya da çantalar kadar eski bir pudra kutusu, kol düğmeleri ya da deniz kabukları gibi parçalar ya da değerli eşyalar anıları canlandırabilir.
  • Eski arabalar, eski film yıldızları ya da gittikleri yerler gibi ilgilerini çekecek kitapların resimlerine bakmak olabilir. Yerel kütüphanenizden kitap ödünç alabilirsiniz.

Duyuları Canlandırma

Demans ilerledikçe ve sözlü iletişim zorlaştıkça duyuları gerektiren etkinlikler daha da önem kazanır.

  • Yumuşak kumaş parçalarına dokunmak, okşamak ya da sarılabilecekleri bir oyuncak genellikle huzur verir. Nazik bir el masajı rahatlatıcı bir iletişim sağlayabilir.
  • Geçmişte hoşuna giden eski moda şekerlemeler, değişik yiyecekler ya da içecekleri tatmak anıları geri getirebilir.
  • Çiçekleri, bir parfümü koklamak ya da çekilmemiş kahve, taze ekmek gibi özel kokuları almak mutluluk verebilir.
  • İsteğe bağlı olarak farklı türlerde müzikler dinlemek rahatlatıcı ve eğlendirici olabilir.
  • Birlikte güzel bir manzaraya bakmak son derece tatmin edici olabilir. İleriki dönemlerinde bir araba ya da japon balığı akvaryumu ilgi odağı haline gelebilir.

Yemek Yeme

Eğer demanslı bir kişinin bakımım üstlenmişseniz, bu kişilerin yediklerinden zevk almalarım ve aynı zamanda sağlıklı,dengeli bir diyet uygulamalarım denemek ve bu durumdan da emin olmak isteyeceksiniz. Fakat özellikle demans ilerlediği için öğünler stres dolu geçebilir. İşte bir kaç öneri:

Demanslı bir kişi için satan, düzenli bir yöntem güven vericidir. Eğer öğünler rahatlatıcı, çabucak yapılmayan zamanlar olursa, daha iyi bunun üstesinden gelirler. Yemek yeme için yeteri kadar zaman vermeyi deneyin ve ortamda dikkatini çekmekte rekabet eden şeylerin olmadığından emin olun.


İştahsızlık

  • Eğer kişinin iştahı çok zayıfsa ve yemek yemeye ilgi göstermiyorsa bu durum bir çok sebepten meydana gelmiş olabilir.
  • Kişiler genellikle demansın erken evrelerinde depresyona girer ve yemeğe karşı ilgilerini kaybederler. Eğer depresyondan şüpheleniyorsanız sıklıkla tedavi edilebildiği için bu durumu doktorunuza danışınız.Depresyon bir kere kalktığında kişinin iştahı tekrar geri gelecektir.
  • Sorunlar takma dişinin tam olarak yerine oturmamasından veya dişetlerinde yemek yerken meydana gelen rahatsızlık yüzünden olabilir.Bir diş doktoruna kontrol ettirmelisiniz.
  • Kişiler gün içinde yeteri kadar hareket etmedikleri için açlık hissetmiyor olabilirler. Onları daha fazla aktif olmaya ve egzersiz yapmaya cesaretlendirin.
  • Kişiler demansın ileriki evrelerinde önlerindeki yemeği yemeleri gerektiğini anlamayabilirler. Siz onlara hatırlatma yapmaya ihtiyaç duyabilirsiniz veya yemeği ağızlarına götürmeye kılavuzluk edebilirsiniz.
  • Çiğneme ve yutma bazen bir problem haline gelebilir. Eğer durum bunu gösteriyorsa doktorunuzdan yardım almak için sizi bir uzmana göndermesini isteyin.
  • Eğer kişi yalnız yaşıyorsa öyle bir zaman gelebilir ki yemek yemeyi unuturlar ya da sizin veya belli bir rutinde temin edilen yemekleri bile saklayabilirler. Bu daha fazla yardıma ihtiyaç duyduklarının bir işaretidir. Sosyal hizmetlerle olası alternatif düzenlemeler hakkında konuşma yapmanız gerekir.


Aşırı Yemek Yeme

Eğer kendi hallerine bırakılırsa bazı demanslı kişiler gereksinimlerinden daha fazla yemek yiyeceklerdir. Bu duruma demansa eşlik eden henüz tam olarak anlaşılmamış beyindeki değişiklikler sebep olabilir. Çoğu kişide bu yalnızca geçici bir evredir. Bazen kişi yemek yediğini unutabilir ve tekrar yiyecek isteyebilir veya her ne mevcut yemek varsa onu yemeğe devam edebilirler.

Kişiler haddinden fazla miktarlarda yiyecek tüketiyorsa bu durum kişinin yemek sonrası çok rahatsız olmasına veya büyük oranlarda kilo almasına sebep olduğu için kişinin yiyecek miktarım sınırlamanız gerekir.

Demanslı kişiler eğer kendi seçimlerine bırakılırsa genellikle karbonhidratlı ve tatlı yiyecekleri tercih ederler. Bu durum aşın yemek yiyen kişilerde özellikle olan bir durumdur. Bu tür yiyecekler kişiye rahatlık sağlayabilir ve kişinin kendisini daha az depresyonda hissetmesine yardımcı olur. Bununla beraber sağlıkları için aşırı yemediklerinden ve belli bir diyetle yediklerinden emin olmak önemlidir.

  • Kişi yiyecekleri arama eğilimindeyse sizin tetikte olmanız gerekir.Çok yemek yemenin yanında uygun olmayan veya tehlikeli maddeleri tüketebilirler.
  • Tüketilmesini istemediğiniz şeyleri görülen veya ulaşılan yerlere koymayınız.
  • Kişinin dikkatim başka yöne çekmeyi deneyin veya yemek yemenin yerine geçirebilmek üzere onlara tatmin edici bir aktivite bulun.
  • Kişi daha fazla yemek yemede karanı ise onlar için çiğ havuç, kereviz gibi şişmanlatmayan hafif şeyler önceden hazırlamayı deneyin.


Özgürlüğün Sürekliliği

Mümkün olduğu kadar uzun süre kişinin kendi kendine yemek yemesi için cesaretlendirmek önemlidir. Masa terbiyesi koordinasyon içindeki problemler veya unutkanlık yüzünden kötüye gidebilir. Bu yüzden esnek ve toleranslı davranmanız gerekecektir.

  • Kişinin enerjisini karışıklık hakkında endişelenmekten ziyade; yemek yemeye verdiği için överek dikkatini toplamayı deneyin.
  • Sağduyulu önlemler örneğin çekici plastik masa örtüleri, kıyafetleri korumak için önlükler ve tabaklar yerine kaseler sizin bu sorunla baş etmeniz daha kolay hale getirebilir.
  • Uzman bir hekim yemek yeme yardımcılarıyla ilgili tavsiyede bulunabilir. Örneğin, kaymayan amerikan servisleri, tabaklarla birlikte emici özelliği bulunan yumuşak koruyucular veya sap kısmı daha rahat kavranan çatal bıçak takımı gibi.
  • Çatal bıçak takımı kullanmakta zorlanan veya huzursuz ola ve masadaki yerinde oturmayacak kişi için elde yenen yiyecekler örneğin besleyici malzemelerle dolu küçük sandviçler çok yardımcı olabilir.
  • İleri aşamalarda yiyecekleri küçük parçalara bölmek yada sıvı yiyecekler faydalı olabilir.
  • Eğer kişiyi beslemek zorunda iseniz ellerine bir kaşık yerleştirmeyi ve ilgilerin! onu ağzına götürmekte rehberlik ederek cesaretlendirmeyi deneyin. Hiçbir zaman kişileri uykulu veya ajite olmuş zamanlarda yada boğulmaları daha olası olduğu için dinlenmek için yattıkları zaman beslemeye çalışmayın.


Sağlıklı Diyet

Kişiyi dengeli beslenmesi için cesaretlendirmek önemlidir.

Bazı besinlerin eksikliği hastalıklara veya kafa karışıklığının artmasına yol açabilir. Eğer kişi bazı yiyecekleri yemeyi reddediyorsa bir doktora danışma danışabilirsiniz. Doktor uygun alternatif yiyecekleri önerebilir veya vitamin ve diğer ekleri reçete edebilir.

  • Demansın ileri evreleri boyunca bazı kişiler belirli yiyecekler için bir tat alma duyusu geliştirir. Onlara hoşlandıkları yiyeceklerden makul miktarlarda vermek isterken sağlıklı bir diyetle yemek yemeyi sürdürdüklerini garanti edebilirsiniz..
  • Özellikle ileri evrelerde kabızlık oldukça yaygındır ve kişi için daha da karışık hale gelebilir. Bol miktarda lifli yiyeceklerden yediklerinden ve sıvı içtiklerinden emin olmalısınız.
  • Eğer kişi kilo kaybediyor diye endişeleniyorsanız doktorunuzla irtibata geçin. Düşük kalorili yiyecekler yiyor yada tıbbi bir probleme sahip olabilirler. Bazı demanslı kişiler çok hareketli ve aktif olduktan için daha fazla kaloriye gereksinim duyarlar. Bununla beraber, demansın ileri evrelerinde kişilerin kilo kaybı nedeni tam olarak bilinmemesine rağmen normaldir.


Öneriler

  • Çok ayrıntılı ve çok iş isteyen yemekler hazırlamak esas değildir. Belki de enerjinizi kişinin yemeği yemesine ve yemeğinden zevk almaşım sağlamaya ayırmak daha iyidir.
  • Huzursuz veya iştahı az olan kişilerde sık az miktarda yemeklerin veya besleyici atıştırmaların daha cazip olduğunu fark edebilirsiniz.
  • Kişiye tuz, biber veya soslar ikram etmeniz gerekebilir ve eğer daha sonra bunları tekrar tekrar kullanma olasılıkları varsa ortamdan uzaklaştırmanız uygun olur.
  • Kişi değerlendirme yeteneğini kaybedebildiği için yiyecek ve içeceklerin çok sıcak olmadığından emin olun.
  • Her gün yeteni miktarda sıvı aldıklarından emin olun. Yetersiz sıvı alımı vücutta sıvı eksikliğine yol açarak daha fazla bilinç karışıklığına sebep olabilir. Kişilerin susama duyguları farklı olabilir fakat günde en az sekiz bardak sıvı almalarını sağlamak iyi bir rehberdir.
  • Kişiyi olabildiğince uzun bir süre yemek hazırlama, sofrayı kurma veya tabakları kurulama gibi işlerde yardım etmesi için cesaretlendirin. Bu onların kendilerini daha faydalı ve gerekli görmelerine yardımcı olabilir.

Giyinme

Alzheimer hastası olan bir kişi çoğunlukla nasıl giyineceğini unutacaktır ve bazen kıyafetlerini değiştirme ihtiyacı duymayabilir. Alzheimer hastası olan kişiler bazen toplum için uygun olmayan kıyafetlerle dolaşabilirler.

Öneriler:

  • Kıyafetleri onların giyme sırasına göre düzene koyun
  • Karmaşık bağcıkları olan kıyafetlerden kaçının
  • Mümkün olduğu kadar uzun süre giyinme konusunda bağımsızlığını destekleyin
  • Eğer gerekliyse giyme ile ilgili talimatlarla ona yardımcı olun
  • Kaymayan lastik tabanlı ayakkabılar kullanın

Hastaların Günlük Yaşantıları

Hijyen 

Demanslı hastalar, kişisel hijyenleriyle ilgili olarak giderek daha fazla bakıma gereksinim duyarlar. Hastalık ilerledikçe tarak ve diş fırçası gibi nesneleri kullanma yeteneklerini yitirebilirler. Bu nesnelerin neler olduklarını ve daha da önemlisi, ne işe yaradıklarını da unutabilirler. Bir işin yapılması gerektiğini unutabilirler, zaten yapılmış olduğu izlenimine sahip olabilirler veya temiz kalma ve iyi görünmeye ilgilerini kaybedebilirler.

Ancak, bir kişinin daha fazla yardıma gereksinim duyması mutlaka bu yardımı almaktan mutlu olacakları anlamına da gelmez. Bazen belirgin bir mücadele içine girebilirler. Size bağımlı olmaya içerleyebilirler ve sizin onların bireyselliklerine saldırdığınız hissine kapılabilirler. Dahası, düzenli olarak yıkanmaları veya kendilerine bakmalarının önemli olduğunu hissetmeyebilirler. Bir hasta yakını olarak kişinin değişen gereksinimlerine uygun derecede yardımcı olurken, bir yandan da onların bireysellik ve bağımsızlık gereksinimlerine saygı duymayı başarma göreviyle karşı karşıyasınızdır.

Vasküler Demans

Vasküler Demans

Alzheimer hastalığı demansın en yaygın sebebidir. Aynı şekilde yaygın olan bir durum da beynin küçük bölgelerine giden kanın kesilmesi ve beynin bu bölümlerinin ölmesi ile ortaya çıkan vasküler demanstır.


Nedeni:

Multipl inmeye (enfarktüs), beyindeki kan damarlarının yırtılmasına ya da kanın damarlarda ilerlemesini engelleyecek şekilde kan pıhtılaşmasına yol açan yüksek kan basıncı sebep olabilir.


Semptomlar:

vaskuler-demansİlk atak ani ya da sinsi olabilir. Fark edilen ilk semptom genellikle kısa süreli hafızanın kaybıdır. Bundan sonra, daha fazla küçük inmeler ortaya çıktıkça gittikçe daha çok yetenekler yitimi olur. Hastalık genellikte zihinsel fonksiyonların gittikçe düştüğü, ardından stabilize olduğu -ve hatta bir süre için ilerlediği- ancak daha sonra tekrar düşmeye devam ettiği bir süreçte adım adım ilerler. Akut zihin karışıklıkları oldukça yaygındır. Hastalığın erken aşamalarında kişiliğin göreceli korunma çabası ve yetersizlik genellikle Alzheimer hastalığında olduğundan daha fazla fark edilir.

Teşhis :

Teşhis sorunun ayrıntılı hikayesinin öğrenilmesi ve kişinin fiziksel ve zihinsel durumunun incelenmesiyle konulur.


Tedavi:

Vasküler demans için iyileştirici bir tedavi yoktur. Ancak, diyet, egzersiz ve/veya ilaçlarla kan basıncının kontrolü vasküler demansı önlemenin en iyi yollarından biri olabilir.

Alzheimer Hastalığı

Genel Bilgi

Alzheimer hastalığı beynin düşünme, hafıza ve dil bölümlerini etkiler. Hastalığın başlangıcı sinsidir ve yıkım genellikle yavaştır. Günümüzde hastalığın sebebi bilinmemekte ve şifası bulunmamaktadır.

index

Alzheimer hastalığının adı, 1906 yılında alışılmadık bir akıl hastalığından öldüğü düşünülen bir kadının beyin dokusundaki değişiklikleri betimleyen Dr. Alois Alzheimer’dan gelmektedir. Bu değişiklikler bugün Alzheimer hastalığının karakteristik anormal beyin değişiklikleri olarak bilinmektedir.

Alzheimer hastalığı, toplumun bütün gruplarını etkiler ve sosyal sınıf, cinsiyet, etnik grup ya da coğrafi bölge ile bir ilgisi bulunmamaktadır. Ayrıca, Alzheimer hastalığı yaşlılar arasında daha sıklıkla görülmekle birlikte genç insanlar da bu hastalıktan etkilenebilmektedirler.

ALZHEİMER HASTALIĞININ DEPRESYONDAN AYIRIMI

Depresyonlu bir hastanın nöropsikolojik defisitleri Alzheimer’lı bir hastadan ve diğer demasiyel hastalıklardan daha az yaygın ve hafiftir. Demansı olmayan depresyonlu hastalar daha az hafıza bozukluğu sergilerler. Alzheimer hastalığında daha çok yeni bilgilerin depolanmasında bir bozukluk gösterirler. Depresyonlu hastalarda biraz önce kaydedilen materyal korunur. Alzheimer ‘lı hastalar sıklıkla anlık ve geciktirilmiş hafızada bozukluk gösterirler. Alzheimerli hastada hem geri getirme hem de tanıma bozulabilir. Sözel hafıza testleri demansı olmayan depresyon depresyon hastalarını saf demanstan ayırmada yardımcıdır. Ayrıca depresyonda isimlendirme,sözel akıcılık ve viziokonstrüktif kabiliyet bozulmaz.

nocanvas_depresyon-2izotAlzheimer’lı hasta nöropsikolojik bozukluk ve hafıza eksikliğini reddeder. Bunun tersine depresyonlu hastalarda normal testlerde nöropsikolojik disfonksiyon göstermese bile sıklıkla farklı kognitif şikayetler bildirirler. Depresyonlu hastalarda en körü performans dikkat testlerindedir. Depresyonlu hastalarda nöropsikolojik testlerdeki performans tutarsız ve değişkendir. İpucu vermek performans gösterme gayretini kolaylaştırabilir. Tersinen Slzheimer’lı hastalarda test sıklıkla aşırı efor sarfederler (ilerlemiş demans durumlarında hasta test ortamını terk edebilir)ve yanlış pozitif cevaplar verirler. Nöropsikolojik testlerde daha az değişkenlik gösterirler ve ipuçlarından daha az yararlanırlar.

ALZHEİMER HASTALIĞININ NÖROPSİKOLOJİK BULGULARI

Yakın hafıza kusuru olur. Hastalar yeni bilgileri hatırlamada güçlük çekerler. Örneğin, gündemdeki olaylar. Bunun tersine uzak hafıza göreceli olarak korunmuş gibidir. Hasta hatırlayamıyor ama tanıyorsa frontal bir bulgu hem hatırlayamıyor hem de tanımıyorsa temporal bir bulgu olarak değerlendirilir. Hastada belirgin kelime bulma güçlüğü olur. Boston naming testte nu durum belirgindir ve bazen hasta şekilleri de hiç tanıyamaz. Objelerin isimlerini tam doğru söyleyememesine rağmen objeyi tanıdıığ ve kelimenin yerine başka kelime kullanıldığı ve dolambaçlı yoldan gereksiz sözcüklerle anlatılmaya çalışıldığı görülür.

alzheimer hastası yaşlı kadın

alzheimer hastası yaşlı kadın

Dikkat ve exekütüif fonksiyonların bozukluğu: Alzheimer’da exekütif fonksiyonların bozulması hafıza bozukluğundan daha sonra gelişir. Mental kontrol testte hatalar yaptığı görülür. Digit span testinde performansı düşüktür(rakam tekrarı) .Sözel akıcılık testlerinde y ada trail-making testte bozukluk olabilir. Alzheimer’da 1 dakika içinde hayvan sayımı , harf akıcılığı testinden daha kötüdür. Bu da semantik hafız kusurunun yansımasıdır. Hasta exekütüf fonksiyonlarının bozukluğunun farkında olmaz. Hafıza kusurlarını açıklamada savunucu davranır. Saat çiziminde ve WAİS’in küp-desen testinde planlama bozukluğu ve somut düşünce belirgindir. Alzheimer’da saat yüzüne numaraların yanlış yerleştirildiği , soyut düşüncenin bozulmasıyla beraber zamanı da yanlış gösterdikleri, saatin kadranına yazı yazdıkları da görülür.